Waar staat MAGIC voor?
Het is een bijzondere ervaring, om samen met je leerlingen of studenten een documentaire film te kijken die nieuwe perspectieven aanreikt. Om met elkaar – en met de geëngageerde en artistieke blik van de maker – te kijken naar en te reflecteren op de wereld om je heen.
Deze website is gericht op docenten en leerkrachten in het voortgezet onderwijs, het middelbaar- en hoger beroepsonderwijs en culturele professionals die documentaire films als onderwerp en artistiek instrument willen gebruiken in hun curriculum. Met dit platform willen we gebruikers inspireren en we hopen dat onze kennis en ervaringen bijdragen aan een inspirerende onderwijs- en leeromgeving. We willen onze ervaringen graag presenteren als een werkwijze om met behulp van documentair filmmateriaal, workshops en veldwerk sociale maatschappelijke kwesties beter bespreekbaar te maken. Een werkwijze om binnen de beschermde leeromgeving van de school of opleiding samen met de leerlingen op onderzoek te gaan in de wereld.
Documentair filmmateriaal om moeilijke of zware onderwerpen beter bespreekbaar te maken
In de Magic-toolkit vind je de inspirerende materialen, verhalen en do’s en don’ts uit ons eigen leertraject.. We laten stap voor stap zien hoe we het curriculum hebben opgebouwd om op een betekenisvolle manier les te geven. Met verhalen over onze ‘leergemeenschap’ en lesmaterialen om het gebruik van documentaires in de eigen les te integreren. Met een filmverslag dat laat zien hoe MAGIC tot stand is gekomen, een beschrijving van het curriculum, een pedagogische handleiding, een instructie voor feedback, een handleiding voor het voorbereiden en uitvoeren van veldwerk. In het bronnen-menu (resources) vind je ook vragenlijsten voor je leerlingen en leerlingen. Tot slot hebben we ook een kleine database met inspirerende lesvoorbeelden uit de verschillende deelnemende landen toegevoegd.
Documentaires in het onderwijs – nieuwe perspectieven
Uit een studie van Eurostat (Being young in Europe today) blijkt dat in 2023 (gemiddeld) 71% van de EU jongeren van 16-24 jaar over digitale basisvaardigheden beschikt. Dat online activiteiten een steeds groter deel van hun dagelijks leven in beslag nemen. Waarbij videomateriaal, posts en beelden op de sociale media integraal onderdeel zijn als bron van informatie, communicatie en vermaak. Volgens recente enquêtes zijn ze “omnivoor”, met een voorkeur voor series, meestal komedies – die ze minstens twee keer per week bekijken, thuis, online, meestal alleen.
Ons intensieve mediagebruik, en de wijze waarop deze media (algoritmes) functioneren, maakt het voor jong en oud steeds moeilijker om onafhankelijk en open met elkaar in contact te komen. En er is een grote groep kwetsbare jongeren voor wie het extra moeilijk is zich aan het dwingende karakter van deze media te onttrekken. Onze ervaring is dat docenten en leerkrachten in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs worstelen met deze ontwikkelingen en op zoek zijn naar manieren om het contact met hun leerlingen of leerlingen te herstellen. In de psychologie zijn het vaak de ongebruikelijke oplossingen die ervoor zorgen dat jongeren uit hun bekende omgeving komen, en die helpen om van perspectief te veranderen.
De route van Magic of the frame
een nieuwe werkwijze en het gebruik van documentair filmmateriaal
Het is onze ambitie en het uitgangspunt om met elkaar en met de leerlingen een werkwijze te ontwikkelen waarbij documentaire films worden gebruikt om leerkrachten in het voortgezet onderwijs te helpen in contact te komen met jongeren en hen te begeleiden in hun leerproces.
Om hulpmiddelen te ontwikkelen die leraren kunnen helpen jongeren op eigentijdse wijze aan te spreken door hen te inspireren met filmmateriaal met een uitgesproken artistieke, geëngageerde en empathische blik. Met aandacht voor maatschappelijke vraagstukken, waarbij leerlingen vanuit de beschermde omgeving van het klaslokaal in kleine groepen aan de slag gaan en leren vertellen over onderwerpen die hen aan het hart gaan.
We hopen dat we met dit platform het gebruik van documentaires bevorderen die een invoelbaar beeld geven van de werkelijkheid. Documentaires met levensechte hoofdrolspelers en een geëngageerde en kritische toon. En dat we met dit werk een zinvolle bijdrage leveren aan het denken hoe we het potentieel van documentaires in het onderwijs kunnen benutten.
In 4 landen, op 10 scholen, hebben 18 leerkrachten uit het voortgezet onderwijs samen met opleiders, documentairemakers, kunstdocenten en theoretici de handen ineengeslagen om een proeftuin te creëren en uit te voeren met 300 leerlingen tussen de 14 en 19 jaar. In elk land werden door deze teams dezelfde stappen gezet. De sociaal-culturele achtergronden, het pedagogische programma van de school waren echter verschillend, evenals de thema’s en documentaires.
Het oorspronkelijke plan was om met 1 gezamenlijk geselecteerde film te gaan werken, maar al snel werd duidelijk dat leerlingen in elk land andere interesses en behoeften hebben.
Dus vroegen we leerlingen in welke onderwerpen ze geïnteresseerd waren. De keuze van het onderwerp werd mede bepaald door het pedagogisch programma van de school of instelling. De Bulgaarse veterinaire school (MBO) richtte zich bijvoorbeeld op de effecten van de milieu- en klimaatcrisis op bijen, in de andere films stonden opgroeien, volwassenheid, diversiteit, inclusiviteit en immigratie centraal. De trailers van de films die door de scholen zijn gebruikt om de MAGIC-werkwijze te ontwikkelen, zijn hier te zien.
Tijdens de pilot werd ook duidelijk dat de faciliteiten en onderwijssystemen van de scholen en de klassen verschillend zijn. Er moet rekening worden gehouden met de sociaal-culturele achtergrond van leerlingen. De leraar heeft dus een sleutelrol te spelen bij de uiteindelijke keuze van films. We ontdekten ook dat de kennis van leraren van het genre ‘documentaire’ wisselend is.
In de meeste betrokken scholen maakte kunsteducatie al deel uit van het curriculum. Toch moesten leraren vaak de betekenis van bepaalde woorden definiëren om ze voor alle deelnemers begrijpelijk te maken. Op een school waar kunst geen integraal onderdeel was van het curriculum, had de leraar een moeilijkere taak om de werkwijze in het curriculum te integreren. In het proces hebben we hier met elkaar oplossingen voor gezocht.
Docenten hadden de beschikking over een handleiding voor het ontwikkelen van hun lesplannen. Deze handleiding gaf richting aan de wijze waarop het pilotprogramma voor filmeducatie kon worden uitgevoerd. De docenten interpreteerden de oefeningen op verschillende manieren en voegden hun eigen ervaringen toe, wat bijdroeg aan de verdieping van het film-educatieprogramma.
Om de ervaringen van alle partners goed te kunnen vergelijken – het schoolsysteem, het pedagogisch programma en de samenstelling van de leerlingen in de klas – werd een enquête gehouden om de basisgegevens van de scholen te verzamelen.
De gids bevat ook voorbeelden voor het meten van de impact. We wilden zien of en hoeveel de mening van leerlingen over het onderwerp veranderde tijdens de sessies. Deze oefeningen waren soms erg ver verwijderd van de gebruikelijke schooloefeningen, dus we konden het niet verplicht stellen. Of er is gezocht naar een vertaling die beter past bij school en de deelnemers.
Het klaslokaal was het startpunt voor de filmvertoningen en activiteiten. Het bood een beschermde omgeving en een mogelijkheid om te experimenteren.
Het veldwerk is een belangrijk – verdiepend – onderdeel van het project dat de mogelijkheid biedt om in de praktijk het onderwerp dat in de film is gepresenteerd te onderzoeken. Deze activiteit helpt leerlingen om nieuwe perspectieven te onderzoeken op de personen en het onderwerp dat in de film wordt gepresenteerd.
De volgorde van de activiteiten in het proefprogramma voor filmeducatie
- De keuze van het thema en de film: naar aanleiding van een enquête onder de leerlingen
- leerlingen voorbereiden op het onderwerp van de film
- Vertoning van de film
- Een creatieve verwerking van de filmervaring en de thema’s uit de film
- Veldwerk
- Presentatie van de ervaringen
Voor de uitwerking van de MAGIC lesmethode en alle lesmaterialen hebben we onze ervaringen gepresenteerd aan in totaal 60 (vak) collega’s en is hun feedback verwerkt in de definitieve versie van het programma. Als afsluiting zijn deze resultaten in elk van de vier landen gepresenteerd aan een groep van (minimaal) 60 deelnemers.
Partners van het Magic-project en hun bijdrage
Bulgarije
De National Vocational High School of Veterinary Medicine “Prof. Dr. D. Dimov” Lovec uit de stad Lovech in Bulgarije implementeerde het pilot-filmeducatieprogramma en werkte aan toolkit met lesvoorbeelden docenten te inspireren om in hun lessen met visuele hulpmiddelen te werken.
De vereniging “Civic Initiatives – Lovech” uit Bulgarije organiseerde alle evenementen in samenwerking met de school, droeg bij aan het pilotprogramma voor filmeducatie en was verantwoordelijk voor de communicatie en monitoring van het project.
Hongarije
Kürt Alternatív Secondary School in Boedapest verzamelde het technische materiaal voor een korte, 30 uur durende lerarenopleiding.
Cromo Association bracht pilot-film educatieprogramma’s uit elk land samen en werkt rechtstreeks samen met alle trainers om het Curriculum te ontwikkelen waarop de Lesson Plans zijn gebaseerd.
Palantír Film Visual Anthropological Foundation was als initiator van het project verantwoordelijk voor het eindresultaat en voor de ontwikkeling van het platform en het Pedagogische handleiding.
Litouwen
Jeugdcentrum Babilonas was verantwoordelijk voor de Student Feedback Manual, gebaseerd op de ervaring van de betrokken docenten en leerlingen.
Inconvenient Films heeft als organisator van het filmfestival bijgedragen aan het Litouwse pilot-film educatieprogramma vanuit hun ervaring met het werken met leraren en jongeren.
Het Litouwse team werkte nauw samen met het gymnasium Priekule Ieva Simonaityte, Litouwen, waar het pilotprogramma werd uitgevoerd door twee toegewijde leraren van deze school.
Nederland
SKVR uit Rotterdam is een instelling die werkt met kunst in alle onderwijsvormen. De SKVR was verantwoordelijk voor het uitvoeren van de pilotlessen in Nederland en de totstandkoming van het Visual Diary, een filmverslag dat laat zien hoe de partners en deelnemers te werk zijn gegaan. Changes and Chances heeft de GIDS VOOR WERKBEZOEKEN geschreven die helpt om te begrijpen hoe veldwerk kan bijdragen aan een betekenisvolle leerervaring voor zowel docenten als voor leerlingen en hoe je deze activiteit kunt organiseren en uitvoeren.
Ten geleide
De leer- en werkervaringen van alle partners en deelnemers vormen het basismateriaal van de publicaties die je op deze website kunt gebruiken voor je eigen lessen.
Het Magic-project is voortgekomen uit het Filmschool-project van de Palantír Film Foundation. Het Filmschool-project was een onderzoek naar de impact van documentaire film waarbij films zijn vertoond en op theatrale wijze ‘besproken’ op 8 scholen met 300 leerlingen in Boedapest.
In dit project werden de films uit de collectie Strangers in My Garden van de Palantír Film Foundation gebruikt: een collectie documentaires over migratie en integratie. Deze collectie omvat 42 Europees bekroonde documentaires die gratis beschikbaar zijn in Hongarije voor educatieve doeleinden.
In het Pedagogisch Handboek is meer informatie te vinden over deze collectie.
Het handboek bevat een achtergrondstudie over migratie, een studie over de methodologie van visuele vorming en concrete pedagogische instrumenten voor de films die in thematische categorieën zijn georganiseerd. De handleiding is gemakkelijk te gebruiken en bevat ideeën, essays en oefeningen op basis van ervaring die gemakkelijk kunnen worden aangepast aan het curriculum en de structuur van middelbare schoolklassen. De handleiding is nuttig voor docenten op middelbare scholen, universitaire docenten, organisaties en experts die werken aan migratie kwesties en antropologen, maar we moedigen het gebruik ervan ook aan door leerlingen, mensen buiten het formele onderwijs en mensen die een algemene interesse hebben in het onderwerp migratie.